A+ A A-

Aldeas

Cea, San Facundo

SAN FACUNDO 

É unha  parroquia do concello de San Cristovo de Cea, da comarca do Carballiño.

Está formada por 3 núcleos de poboación: San Facundo, Ariz e Fontaíñas.

Celebra as suas festas na honra a  Santa Lucía,  o 13 de decembro. 

A súa igrexa parroquial e de orixe románico.

Video  de momentos en San Facundo coa súa xente

  

Enlace a Fotos Antiguas de  : Fernando Eduardo Rguez Salgado

Fotos  2009: Fernando Rodríguez López

 

Acceder a  galería completa

 Máis Datos do diccionario xeográfico-estadístico de Espana e Portugal ... por Sebastian de Minano. Tomo 1. [- 11.]: 3"

diccionario geografico-estadistico de Espana y Portugal ... por Sebastian de Minano. Tomo 1. [- 11.]: 3 

Segundo o diccionario Enciclopédico de Madoz (1850):

Feligresia  en la provincia  y diócesis  de Orense (3 leguas), partido  Jud.  De Senorin en Carballino (3/4), ayuntamiento  de su nombre: srr.  Es llano, con buena ventilación y CLIMA saludable. Tiene 24 CASAS , repartidas en los lugares de Ariz, Fon teínas y San Facundo. 
La iglesia  Parroquial dedicada á este santo(San Facundo), es anexa de la de San Juan de Arcos (ayuntamiento  de Carballino), con la cual confina y con la de Longos.  El  TERRENO es de mediana calidad, y escasea de arbolado, PRODUCE.  : trigo, centeno, maiz, lino y legumbres: se cria ganado vacuno, porcino, lanar y cabrio, POBL.  : 2 4 vec , 90 almas  CONTR.  : con su ayuntamiento  (V.). Según tradición cs patria esta feligresia  De los mártires San Facundo y San Primitivo.

 

 

 

IGLESIA DE CONFURCO - CEA

Arco da Vella

      O concello de San Cristovo de Cea  sitúase ao norte da provincia de Ourense, limita co concello de Rodeiro (Pontevedra) ao norte; Carballedo (Lugo) e Vilamarín polo leste; Amoeiro e Maside polo sur e o concello de O Carballiño polo oeste. 
 
     Esta localidade divídese  en 13 parroquias, entre as que destacan a de  San Cristovo de Cea e Santa María A Real de Oseira.
A capitalidade é Cea, que conta cunha poboación  cercana aos mil habitantes, constituindo un punto estratéxico en canto a comunicación.


 

      A N-525  é a arteria que comunica á capital galega, Santiago de Compostela, co sur de  Galicia, atravesando este concello.
 

     Existen dúas  zonas ben diferenciadas:a norte, que ocupa dous tercios do territorio e está dibuxada por unha cadea montañosa que une as serras de A Martiñá e A Madalena, en dirección noroeste-suroeste, e a zona sur con O Carballiño e Piñor, que forman unha chaira  que descende suavemente cara os Chaos de Amoeiro.
 
 
 
 

 

Mosteiro

 

O lugar de Mosteiro existe moito antes de que alá polo ano setecentos e pico d.C. se fundara xa que no seu territorio está a medorra de Camporredondo de tempos do  eneolítico do 2500 ao 2000 a.C, aquí en Europa.

Descoñecemos como se chamaba por aquel entón este lugar pero sí que o sabemos dende que se funda como parroquia. Os datos transmitidos din que neste lugar había un convento de monxas de clausura da orden de San Benito así como  na parroquia colindante de Freituxe había unha abadía de frades da mesma orde benedictina. Hoxe non quedan vestixios de esta construcción que se situaba a carón da igrexa.

Linda ó norte con Guntín, ó sur con Ribas Pequenas e Piño, ó leste con Freituxe e, ó oeste con Ver.

 San Paio ou San Pelaxo de Mosteiro é pola tanto unha parroquia que pertence ao concello de  Bóveda na provincia de Lugo e ó arciprestado de Santalla de Rei.

 

igrexa parroquial data do século XVII, sendo a súa planta rectangular construída en muros de cachotería de lousa. Mediante un arco de medio punto rebaixado accédese á capela maior a distinta altura ca nave. Parece ser que na súa orixe contaba cun pórtico columnado que rodeaba toda a igrexa.

O retablo maior é salomónico posiblemente do século XVII . Ten unha inscripción que di "ESTE RETABLO PINTOUSE DE LIMOSNA SENDO CVRA DON MANOEL Y SACO I QVIROGA ANO DE MIL Y SETECIENTOS Y VUNO""

Consérvanse esculturas de San Paio da nosa sra do Carme de  San Xoán Bautista, Santa Lucía, San Brais, San Antón de Padua e dun Frade.

 A lápida sepucral no chan do presbitero ten a seguinte inscripción: "ES DE DIEGO DIAZ DE GVITIAN I DE LA SÓMOZA I DOLORES VAZQVEZ SV MVGER VEZINOS DE MOSTEIRO" e tallado un escudo cuartelado con seis dados, unha árbore, cinco estacas e un león.

 Algunhas imaxes dalgunhas casas da parroquia no mes de maio 2018

O atractivo ambiente rural que rodea ao lugar merece unha visita para poder desfrutar das fermosas paisaxes que o envolven.

 

Artigo  relacionado Freituxe e Mosteiro en Bóveda

 

Ligazón ao mapa de Google

Freituxe (Bóveda - Lugo)

Santiago de Freituxe é unha parroquia do concello de Bóveda, na provincia de Lugo.

Os seus  habitantes están  distribuídos nas entidades de CobeloFreituxe e A Vila.

A súa existencia é moi anterior á súa conversión en parroquia, atópanse na zona vestixios dun Castro, onde hoxe hai unha carballeira.

As lendas din que se relacionaron durante séculos cos habitantes dos castros colindantes como o de Piño, Canedo, Fornelas, Cereixa, Castrosante, Castroncan e outros moitos máis que salpican a xeografía deste sur lucense. Eses nomes de lugares que arraigan nas xentes que durante milleiros de anos nos precederon.

Seica o sitio chamado Campodaa era o lugar de enterramento para moitas aldeas da montaña que tiñan por costume vir eiquí a enterrar aos seus defuntos, sen que teñamos testemuña escrita disto. Parece ser que nesta zona que hoxe coñecemos como Os Frades houbo unha igrexa románica da cal non quedan vestixios.

 

 

A primeira vez que se fai referencia a Freituxe, é no testamento maior do Bispo Odoario, no que aparece como Villa Fructuosi, no ano 747. Con posterioridade a esta data, sendo abade Lope de Barrera, o beneficio de Freituxe pasa a depender do Mosteiro de Samos.

Din tamén que nalgún momento na historia por eiquí  pasou un camiño a Santiago de Compostela, a casa do Priorato foi ademáis de unha abadía nos seus orixes, no século XVIII albergue servindo de pousada para peregrinos Xacobeos como consecuencia do incendio que arrasou daquela o mosteiro de Samos . Conserva o escudo da Abadía de Samos esculpido en mármore, representando, dentro dun campo ovalado, unha man con espada e outra con palma.

A igrexa parroquial data do s. XVII. Edificio de planta rectangular e muros de cachotería, en lousa e algunha cuarcita, enlucidos. A cuberta, a dúas augas, é de madeira e lousa. Atravesando un arco de medio punto peraltado, accédese, dende a nave, á capela maior, tras da que está a sancristía que posue enriba da porta de entrada unha escultra de S. Antón de Padua e dentro dela outra de Santiago Apostol.

No altar maior hai unha talla do Sagrado Corazón realizada por Magariños e nosa señora dos Remedios e un San José do século XVII e varias tallas máis do mesmo século. No mesmo retablo maior atopase outra escultura de Santiago, neste caso equestre .

Saber máis do escultor Magariños

 

Pódense observar varias árbores centenarias nas terras da parroquia. Os paisaxes que envolven ao lugar son dunha beleza inusual.

Segundo o catrastro de 1753, do marques da Ensenada, dice o que nestas terras se cultivaba que por aquel entón era maioritariamente cereal, centeo, viñedos e millo. Non menciona nada das patacas esí que supoñemos que ainda tardaron en chegar a iste lugar. Hoxe quedan un par de explotación de gando vacún. Hai hortas  particulares e fincas nas que se produce para auto-consumo algún tipo de verdura e hortaliza, pero en pouco numero xa que os habitantes non son moitos.

Enlace a Ref. ao catastro do marqués da Ensenada

Máis Datos de Interese

Sabemos que cando a mediados do seculo XX, 1951, volve a arder parte do mosteiro de Samos e da súa biblioteca, tamén se queiman os papeis que facían referencia á parroquia de Freituxe.

En Freituxe tamén había un camiño real, ou cañada, que eran por onde pasaban rebaños ata outras vilas. O ferro que tamén era transportado en carros con animais dende Canedo REF.

Todos os datos da tradición oral sinalan que a casa Priorato na época da invasión dos franceses foi usada por éstes como acuartelamento.

 

Limita coas parroquias de Laiosa ao norte, Piño ao sur, Canedo e A Ferreirúa ao leste, e Guntín e Mosteiro ao oeste.

Vilamor do Caurel

Gastronomía de montaña

Taller Fotografico

Vilamor, San Vicente o patrono.Pertence ao arciprestazgo do Caurel, e está delimitado por Santalla e Folgoso polo Norte; Vilar de Lor e A Ermida polo Sur; Folgoso e Pacios da Serra polo Este e Saá, Parada dos Montes e Salcedo polo Oeste.

Situado a preto de seiscentos m. de altura, ten unhas marabillosas vistas sobre o val do río Lor, e a súa igrexa actual foi construída no século XVIII

 

A esta parroquia pertence o lugar de Vilar, rodeado dun souto centenario, conta cun museo etnográfico promovido por un home traballador e amante da súa terra, poeta e erudito. Pódense ollar pezas de gran valor etnografico para todo o pobo galego.

Cruzando o souto por un sendeiro a menos dun kilometro pódense ollar non moitos restos do Castro do lugar, pero acercarse ata eiquí permite contemplar unhas paisaxes fantásticas.

O via crucis está marcado pola senda que vai ao castro cuns chamativos postes e remata cando chega a capela de San Roque que na actualidade tamen se conserva en bo estado.

Referencias

http://www.serradocourel.es/vilamor.html

http://www.serradocourel.es/vilar.html

http://www.jrcasan.com/reportajes/caurel/castrodevilar.htm

http://casasdocomerciante.com/localizacion

http://www.xoanarcodavella.com/2014/03/en-vilamor-folgoso-do-courel-lugo.html

 

 

 

Gastronomía de montaña

Taller Fotografico

  • Escrito por Arco da Vella

TrasCastro

 
A AIRELA
TRASCASTRO
O INCIO
LUGO

 


Trascastro
Poboación     
     87 hab. (2007)
Entidades de poboación     5
 


Santalla de Trascastro

Santalla de Trascastro é unha parroquia do concello do Incio na comarca de Sarria, na provincia de Lugo. No ano 2007 tiña 87 habitantes, deles 46 eran homes e 41 eran mulleres, o que supón unha diminución de 1 habitante en relación ao ano anterior, 2006.

 


 O Incio é un concello da provincia de Lugo, pertencente á comarca de Sarria. Segundo o IGE no 2014 tiña 1.797 habitantes (2.236 no 2006, 2.297 no 2005, 2.358 no 2004, 2.406 no 2003).



             Demografía      Censo total       1.797 (2014)


 

 Ten unha superficie de 143 km². Limita ao norte con Sarria e Samos, ao sur con Bóveda e A Pobra do Brollón, ao leste con Samos e ao oeste con Paradela e Bóveda.

 
 

 No concello do Incio está o encoro de Vilasouto, que subministra auga a toda a zona do Val de Lemos.

 
 

Montes: 

 Monte da Serna, Serra do Endrano, Monte de Grámea, Óutara, Pena Redonda, Monte da Pelada, Monte das Carballas, Alto de Balbón, As Forcadas, Alto de Santa Bárbara, Alto da Lama, Monte Matanza, Monte das Cozas, Modorriñas (1.162 m) e Monte das Pías (1.131 m).

 


Ríos:  Cabe, Mao, Antiga, Cereixido, Carballedo, Teimoy, Castro, Penalva, Riveira, Boqueira e Oporto.

 


Regatos: Vado, Fontán, Cebedozo, Regato da Ribeira (nace na fonte de Penedo Grande, preto do Foxo dos Lobos, na ladeira norte do Alto de Santa Barbara) , San Miguel,Trasadehesa, Lameiro, Anduriñas, Pozo Verde, Chao de Pías, Pena Maior, Geda, Muiña, Rivado, Freiseiro e Nogueirido.

 


Precipitacións: 1.000 mm./anuais (zona occidental) e 1.400 mm./anuais (zona oriental).

 


Temperatura media anual: 12 °C (zona occidental) e 9 °C (zona oriental).

 
 

Patrimonio  Da época do megalitismo consérvase a necrópole de Santa Mariña, un conxunto de corenta mámoas declarado Ben de Interese Cultural.

 
 

     Hai petróglifos e castros en Goó, Santa Cristina do Viso, A Cruz do Incio, Trascastro e Vilasouto.

 
 

    Toldaos en Santa María de Rendar
    A Medorra do Castro en Mao
    Castros de Lebon e O Castro (Reboiro)
    Castro de Belesar (Vilasouto)
    Pedra de San Mamede e Pena Escrita (Trascastro)
    Pena da Escrita (Rendar)
    Agro do Pepe, Penedo da Ferradura (Vilasouto)
    Castro de Santa Icía (Pacios)



     Da idade media destaca a igrexa de San Pedro Fiz, templo parroquial do Hospital, de arquitectura románica.

 


Prensa: En 1931 editábase no Incio o semanario Siembra.

 
 

Festividades: San Eufrasio, romaría que se celebra na parroquia de Santa María do Mao o 15 de maio, na honra de santo Eufrasio que foi un bispo de Xaén que se adicou a evanxelizar Hispania e que morreu como mártir. Segundo a tradición os seus restos foron trasladados a Mao por mor da invasión musulmá no ano 716. Hoxe en día son moitos os devotos que acoden o 15 de maio a pedirlle favores ao santo.
 Santa Lucía, na Cervela.
 San Xoán, celébrase o 24 de xuño en Sirgueiros.

 


Comarca de Sarria
Poboación      23.720 hab. (2014)
Densidade     28,36 hab./km²



Concellos       O Incio, Láncara, Paradela, O Páramo, Samos, Sarria, Triacastela

 
 
A comarca de Sarria é unha comarca galega situada na metade sur da provincia de Lugo.
Limita polo noroeste coa comarca de Lugo, polo nordeste coa dos Ancares, polo sueste coa de Quiroga, polo oeste coa de Chantada e polo sur coa Terra de Lemos.
 
 

     A capital da comarca, así como o núcleo máis poboado, é Sarria.

 
 


Lugares de Trascastro  A Airela, A Ferrería, A Moura, A Raxoá, Trascastro

 
 

Parroquias do Incio     
     Bardaos (San Xoán), Castelo de Somoza (San Tomé), A Cervela (San Cristovo), Covela (San Pedro), Eirexalba (Santo Estevo), Foilebar (Santa María), Goó (Santa María), O Hospital (San Pedro Fiz), O Incio (Santa Cruz), Laiosa (San Martiño), Noceda (San Xoán), Pacios (Santa María), Reboiro (Santa María), Rendar (Santa María), Rubián de Cima (San Vicenzo), San Pedro do Incio (San Pedro), San Román do Mao (San Román), San Salvador do Mao (San Salvador), Santa María do Mao (Santa María), Santa Mariña do Incio (Santa Mariña), Santalla de Bardaos (San Xulián), Sirgueiros (San Xoán), Toldaos (Santiago), Trascastro (Santalla), Vila de Mouros (San Miguel), Vilarxoán (San Lourenzo), Vilasouto (San Mamede), O Viso (Santa Cristina)

MAPA
 

Vilachá de Salvadur

  VILACHÁ DE SALVADUR 

   PARROQUIA DE SAN MAMEDE DE VILACHÁ

     San Mamede de Vilachá , ou Vilachá de Salvadur é unha parroquia da Pobra do Brollón na provincia de Lugo
    Linda coa parroquia de Liñares ó norte; con Torbeo (Ribas de Sil) ó sur; con Augasmestas e Quintá de Lor (Quiroga) polo este e, con Rozavales e Vilamarín (Monforte de Lemos) ó oeste.

 Demografía

     Contaba con 139 habitantes no ano 1991 agrupados nas aldeas de, A Eirexa,  Vilachá, A Abelaira e Trasmonte, sendo a densidade media, para o mesmo ano, de 11,7 hab./Km².
     Na actualidade  a Parroquia conta cunha poboación moito mais baixa, arredor dunhas 40 casas habitadas de maneira permanente todo o ano, e mais ou menos con duas persoas por casa.
     Nas tempadas de Navidade, Verao ou fechas sinaladas, vese incrementado o número de veciños, por razos de que regresa xente a pasar esas datas no pobo, especialmente durante o verao, no      que se pode triplicar o número de habitantes.
 

 Patrimonio artístico

  • Igrexa de San Mamede de Vilachá, que foi construída no s. XVIII. A fachada ten unhas escaleiras exteriores para acceder ó campanario. A sancristía está adosada ó presbiterio. Na sua man direita, mirando o Altar, ten unha nave que semella ser de fecha posterior, e que parece que foi añadida  a construcción da nave principal.  Dita nave ten a anchura que ocupan as escaleiras que soben o campanario, e presenta unha porta lateral de acceso, independente da principal da igrexa.           Conta con retablos e esculturas no interior, así como imáxenes de Cristo, A Virxen María e os Santos Patrons da Parroquia, San Marcos, San Mamed, entre outras figuras. Ten tamén unha pía bautismal tallada en pedra.
  • Mirador sobre os canóns do Sil.
  • Adegas de Vilachá de Salvadur, que son das máis antigas da Península Ibérica.
     Teñen unha distinción por parte da Xunta de Galicia, que as cataloga como de interés turistico, así como unha especial protección de cara o seu mantemento e posibles restauracións a realizar.
      Nelas celébrase, o primeiro domingo de maio de cada ano, a Cata do Viño de Vilachá, no que se poden degustar os caldos producidos nas tres Riveiras do Cañon do rio Sil, A de Lagares, a de         Val do Frade e a do Eivedo, (Ivedo). A uva cultivada é variada, tendo un protagonismo especial a denominada Mencía.
      As bodegas encontranse na zona chamada Avelaira, e dicen os do lugar, que o nome venlle dado por uns monxes, que o parecer, traían o viño das ribeiras a esas bodegas para facelo bon, e que       viñan a vixilalo, (A velar), de donde pode vir o de Abelaira.
      Os monxes crese que vivian nun convento na ribeira do Val do Frade, (de ehí o nome da ribeira, Val do Frade), e que nela tiñan o convento, e nesa ribeira hai unha zona que se chama, inda a         día de hoxe, “Os conventos”, sitio onde ten aparecido algunha pedra con claras características de antigas construccións de certa importancia.                                                 
  • Ten tamen a parroquia, varios muiños, de antiguedade inmemorial, todos iles de propiedade privada, no rigueiro chamado “De Trasmonte” e dos cales, desafortunadamente, so quedan as ruinas, non funcionando ningún niste intre.
  • Debese citar, como recordo da fauna xa extinguida pola zona, varias “Alvarizas”, construccións circulares, de pedra típica do lugar, cunha altura de algo mais dun metro, nas que antigamente colocaban os “Cortizos”, agora sutituidos polas modernas colmeas, e que tiñan a mision de impedir que os osos, que adoitaban vivir nas serras,  puidesen comer o mel que producian as abellas, mel que na actualidade ainda se sigue optendo por parte dalgún veciño pra consumo propio, pero que xa non se utilizan as alvarizas.

 Festividades

  • Festa de San Marcos, o 25 de Abril, primeira celebración do Santo Patrón do Pobo, cambiado posteriormente para festexar o San Salvador.
  • Cata do Viño, o primeiro domingo de maio.
  • Festas de San Salvador: os días 7,8 e 9 de agosto.

Lendas

     Como calquera outra parroquia que se precie en Galicia, Vilachá ten as súas lendas, das que hai que destacar dúas:
     Conta unha delas, que unha criada que servía na casa dun veciño da Airexa, ia sempre coas vacas cara a Serra da Travesa.
     Nesa serra habitaban os Mouros, ( nun “Campamento”, que inda hoxe existe e que resulta ser un antigo Castro Celta, en terreo xa de Monforte). Pois a tal criada, tiña costume de peinar unha          moza Moura, de longos cabelos negros.
     Tal era o traballo que pasaba, e tan ben o facía, que un día a rapaza regaloulle un trapo, no que había algo envolto, e como única condición púxolle que non podía abrilo ata chegar a casa.
     A criada no puido aguantar sen saber que era o que había no pano, e o chegar onda a fonte da Airexa, a uns 300 metro da casa, abriu o pano, comprobando que estaba cheo de ouro, o que se          coberteu en carbón o momento.
     A Moura, que a viña seguindo, emprendeuna tras dela, e se non anda tan lista, ata podería habela matado do enfadada que se puxo por romper a promesa que lle fixera na entrega do regalo.
     A criada nunca mais foi cas vacas pa serra e da moura nunca mais se soupo.
     Contra outra lenda, que na zona na que se atopa a día de hoxe o Mirador o Cañon do Sil, había unha Capela, e inda hoxe se conoce a zona como “A Capilla”.
     Pois o parecer, e non hai inda moitos anos, o día antes do San Marcos, a figura diste Santo faltaba sempre da igrexa.
     Como xa era costume, xa sabía a xente do pobo onde buscalo, e sempre o atopaban nunha pequena Capilla escondida no medio do monte na zona da Capilla, recollendo e volvendo  colocar no        seu sitio na igrexa, onde permanecería tranquiliño un año mais.
 

Ligazón: 

  • Escrito por Arco da Vella

A Hedreira, Couso, Avión

HEDREIRA - COUSO - AVION

 

A Hedreira


A Hedreira é un lugar da parroquia de Couso no concello ourensán de Avión na comarca do Ribeiro.

Tiña 24 habitantes no ano 2011 segundo datos do INE e do IGE, dos cales 9 eran homes e 15 mulleres. 

 
 


     Iso supón un aumento da poboación respecto a 2010 cando tiña 23 habitantes (9 homes e 14 mulleres).

 
COUSO


      Santa María de Couso é unha parroquia do concello de Avión, na provincia de Ourense.

 
 

Poboación


     Segundo o INE, no 2000 eran 244 os veciños de Couso. No 2010 eran 163 (97 mulleres e 66 homes).

      A perda de xente foi máis acusada nesta parroquia ca noutras. Como en todo o concello, o envellecemento da poboación e a alta esperanza de vida

      feminina provocan unha alta porcentaxe de mulleres fronte aos homes.

 


Lugares de Couso
    

A Hedreira, Couso, Penedo, Taboazas, Vilariño

 
 

AVIÓN
    

Avión é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca do Ribeiro. Segundo o INE a súa poboación no ano 2015 era de 1.962 habitantes (2.730

 2006, 2.780 no 2005, 2.804 no 2004, 2.881 no 2003). O seu xentilicioé avionés.

 

Poboación
    

Censo total 1.962

 


Etimoloxía do topónimo
    

O seu nome procede do veciño río Avia.

 


Xeografía
    

Sitúase no noroeste da comarca do Ribeiro. Limita ao norte con Beariz, ao sur con Carballeda de Avia, ao leste con Boborás e Leiro, e ao oeste cos

concellos da Lama, Fornelos de Montes e Covelo.

 
 

  É un concello montañoso e de relevo accidentado. As serras do Suído e Faro de Avión limitan o concello polo oeste superando os 1.000 metros de

altitude. Desde os cumios o relevo descende abruptamente, dando lugar a vales encaixados que dificultan as comunicacións.

 
 

A rede fluvial está formada polo río Avia e os seus afluentes. O Avia nace en Fonte Avia, parroquia de Nieva, e recibe en Avión tres afluentes de

importancia: o Couso, o Valderías e o río Cardelle, que forma o límite cos concellos de Boborás e Beariz.

 
 

     O clima de Avión ven condicionado polas diferenzas de altitude entre as distintas terras do concello. Nas serras do Suído e Faro de Avión o clima é de

montaña, frío en inverno e con intensas precipitacións mentres que nas zonas máis baixas as temperaturas son máis cálidas aproximándose ao tipo de

 mediterráneo da comarca do Ribeiro. 

 


     Na zona intermedia entre a montaña e os vales pode dicirse que aparece un tipo de clima continental. O observatorio de Amiudal, a 553 m de altitude,

rexistra unhas medias aproximadas de 5,5 °C en xaneiro e 19 °C en xullo.

 


Patrimonio natural


     Salienta Pena Corneira, un espazo declarado monumento natural, onde atopamos formacións rochosas senlleiras e un importante patimonio natural.

 
 


Patrimonio etnográfico
   

  Salientan, entre as innumerables construcións tradicionais, os chozos do Suído.

 


Historia
    

No século XI Avión correspondía ao territorio xurisdicional do Metropolitano de Braga, recoñecido en 1010 polos bispos de Mondoñedo, Astorga, Lugo, Tui,

Ourense, Lamego, Coimbra, Porto e Viseu. Porén, esa dependencia non debeu durar máis alá da implantación da Monarquía en Portugal en 1139.

 
 

      En 1150, debido a unha competencia sobre límites das dioceses entre os prelados de Oviedo, Ourense e Astorga, o Papa Uxío III encomendoulle a

resolución do conflito a Afonso VII de Castela. O rei dispuxo o 1 de marzo dese mesmo ano, que o Bispo de Oviedo cedese ao de Ourense a parte

diocesana da Limia, desde o monte de Padrón ata Donia, e desde o río Azor até o Arnoia até a súa desembocadura no Miño; até Barroso coas igrexas de

Petrayn e as de Castela; a de Orcellón; as igrexas de Avia e de Avión.

 
 

     En 1156 o Bispo de Ourense e o Cabido de Tui fixeron unha partición de igrexas das súas dioceses, na que figura o arciprestado de Novoa e Avión;

segundo isto, parte do territorio de Novoa e Avión (mais non Ribadavia), pertencían xa a aquela diocese, e a outra parte do territorio, chamada terras de

Avia e Avión, formaba parte da diocese de Ourense. En 1215 chega a Orde do Temple a Avión, á igrexa de San Andrés de Abelenda.

 
 

En 1375 instáurase o señorío dos Sarmiento, condes de Ribadavia. A súa xurisdición abarcaba as freguesías de Avión, Abelenda, Amiudal, Barroso,

Nieva, Couso (que compartía co mosteiro de Melón) e Córcores. Todas elas debían pagar o tributo da "fumaza" ou "fogaza", abolido por Isabel II en 1837.

 
 

     Trala división territorial de España en 1833 foi concello de seu até xuño de 1843, cando a casa consistorial se trasladou a Abelenda de Avión.

 


Parroquias de Avión   


Abelenda (Santa Mariña), Amiudal (Santiago), Avión (Santos Xusto e Pastor), Baíste (Santa María), Barroso (Santa Baia), Córcores (Santa Mariña),

Cortegazas (Santo Antonio), Couso (Santa María), Nieva (Santa María)

 
 

A Comarca do Ribeiro
   

A comarca do Ribeiro é unha comarca galega situada na provincia de Ourense no curso medio do río Miño, que a percorre de nordeste a suroeste. 

 



 A súa capital é Ribadavia, e a ela pertencen os concellos da Arnoia, Avión, Beade, Carballeda de Avia, Castrelo de Miño, Cenlle, Cortegada, Leiro, Melón e

Ribadavia. Dálle nome ao viño do Ribeiro.

 
 

Ocupa unha superficie de 407,1 km², nos que viven 17.195 habitantes (2014). Por ela transcorren tamén os ríos Arnoia e Avia. O Miño está represado nos

encoros de Castrelo de Miño e da Frieira. 

 


 Existen varios balnearios que aproveitan as augas. Desde a Serra do Suído e Faro de Avión, ao oeste, onde se chega ao 1.000 m de altitude, o relevo

descende até só 97 m en Ribadavia e Arnoia.

 
  • Escrito por Peruchela

Baamorto

Monforte de Lemos ten entre as parroquias que o conforman o territorio que ocupa  Santa María de Baamorto, coas seguintes entidades de poboación: Casares, Cinsa, Devesas, Pallares, Pol, Reboredo, outras fontes engaden algún lugar máis:   Agriño, Chavarega, Lama,  Pereiras,  Portobrea, Ribela

Neste pequeno artigo non estan imaxes de tódolos barretes pero si dalgúns.

Vinculada parroquia de Santa Maria de Baamorto a orde de San Xoán de Xerusalén, tres escudos coa cruz de malta consérvanse na casa rectoral.

Relación  con outros lugares    San Salvador Hospital   Hospital do Incio e a Torre Novaes

 

 

 

No lugar de Pol atópase  a capela  de San Isidro, que pertenceu al ant.  Señor de Pol, conde de San Román e marqués de Maceda do século XVIII

"La primera gran boda directamente relacionada con este asunto la protagonizó el padre de Francisco Javier: José Gabriel Losada y Prado-Garza, mayorazgo nacido en el bello pazo de Tor (1744), en la ruta de Monforte a Saviñao. Personalidad ascendente, con enorme patrimonio familiar disperso por media Galicia, era señor de Pol."

 

 

Os murais atribúense ao Mestre de Nogueira no século XVI, e versan sobre partes da Biblia. Ref. 1     Ref.2



 

 

Piornedo - Os Ancares

LENDAS DAS AUGAS DO PIORNEDO


LENDAS DAS AUGAS               PIORNEDO              ANCARES
 

Fonte dos Namorados

     Se deixamos renda solta á sabedoría popular, na aldea de O Piornedo e na fonte dos Namorados, en Campa de Barreiro, posúe calidades tan máxicas que cando a parella bebe tres veces das súas augas, por puro sortilexio a relación finaliza en desposorio. 
 

Augas sanadoras
     Contan outros que que un día chegou unha muller ao municipio de Cervantes (Lugo), dise que procedente dalgún lugar de Asturias. A toda persoa que atopaba no camiño lle preguntaba se coñecía unha fonte de poderes milagreiros que lera nun pergameo moi antigo. Mais ninguén soubo darlle resposta. 
 

     A muller, enferma e case ao bordo da morte, chegou ao Piornedo. Foi alí onde un veciño lle dixo onde estaba, mais advertíndoa de que non se quedara no lugar de noite, xa que podía morrer de frío ou ser devorada polos lobos.
 

    Pasou un día, e outro... e a muller non daba sinais de vida. Mais ao noveno día, os veciños víronna baixar polo mesmo camiño que percorrera días antes. O seu aspecto xa non era o dunha muller moribunda, a cor da vida retornara ao seu lívido rostro.
 
 
 

     Cando chegou xunto aos habitantes do Piornedo, contoulles que se bañara na fonte nove veces ao día durante os nove días que permanecera no lugar, e que o último unha nube negra baixou do Corno Maldito, un monte lindeiro coa provincia de León e situado a 1.849 metros de altitude sobre o nivel do mar. 
 
 

     Cando a envolveu a nube, dos seus peitos manou un sangue negro e fedorento. Mais, de súpeto, a nube desapareceu como tragada pola auga do manancial. Cando a muller mirou para os seus peitos, viu que cada un tiña unha cicatriz que é por onde se fora o terrible mal.
 

Ferreiros

O nome da aldea recolle a tradición do oficio de ferreiro xa da época preindustrial. Nesta zona de Galicia sobresaíron moi bos ferreiros polos seus labores de forxa como rexas, farolas, lampadas...

Os ferradores eran outra profesión. Estes axustaban as ferraduras dos cabalos có martelo de ferreiro e co bigornio.

Tecedeiras do liño e a lá que igual que nas outras aldeas aquí había.

En canto a vinculación musical de Ferreiros destacou un violinista de afamada reputación chamado O cego de Ferreiros, mestre dunha gran saga de músicos na que entre outros se atopaba un gaiteiro, Xosé Parada  así como todo unha familia deles coñecidos como os gaiteiros de Ferreiros.  O vals do Ferreiros era unha obra que non podía faltar nos anos 50 en calqueira xuntaza que se fixera nos redores.

 

A igrexa de San Salvador de Ferreiros conserva restos románicos do século XII e partes do século XVII. Contén no seu interior restos de pinturas murais  representando a anunciación que seica poden datar do século XV ou XVI.

Cofadrías, a de San Brais, o Santísimo, san Sebastián e santa Lucía.

 

Lebrón

Lebrón é unha das seis aldeas que ten por patrón ao San Vitoiro, na Pobra do Brollón

As outras son Penadexo, Pradelas, Busto, Covadelas e Teixeira.

Mais info sobre a romaría do San Vitoiro

O Ferro, tan ligado a este lugar. Por eiquí pasaba o camiño da vena. Saía dende a Veneira e chegaba a Salcedo por Recemundi e as Balsas e por riba de Lebrón.

Este lugar foi autosuficiente. Un muiño xeneraba luz e o mesmo tempo moía os cereais que nas súas ladeiras se cultivaban.

 

As construccións con pedras e adobes da zona, os muros de coios, pedras.. os castiñeiros e as escaleiras de lousa.

Portadas de cuadras baleiras, pechaduras oxidadas ou esquecidas.

Teitos ben cargados con boas vigas de castiñeiros dos de antes.

 

 Hoxe, Lebrón é unha aldea na que so queda 1 habitante e as súas cabras, no fin de semana  énchese algo máis xa que un matrimonio maior acude puntualmente.

 

Outeiro, santa María

O MIRADOIRO DE BUSTELO (VAL DE QUIROGA)

*SITUACIÓN:
USO 29
X: 648434
Y: 4707626

*DESCRICIÓN:
Punto de observación, situado a 610 m de altura, que permite contemplar unha boa panorámica dos vales do ríos Quiroga e Sil. Está equipado cun panel interpretativo da paisaxe que pode verse dende alí. Sitúase na estrada que leva de Quiroga á Seara e a Vieiros pola Cruz de Outeiro, polo que se converte nun lugar de parada obrigatoria de camiño a esta zona da serra do Caurel."

 paisajes (2)

 

 

 

"Esta parroquia ten como patrón o San Benito. Situada en terras de Quiroga destaca como outras desta mesma comarca, pola súa arquitectura popular. Un medio particularmente hostil na alta montaña, cun relevo moi accidentado e un clima duro e adverso, con chuvia e neve no inverno. A construción tradicional tamén é un testemuño dunha sabia relación coa natureza, produto de moitos anos de ensaios e experiencias. Unha relación que se atopa hoxe en vías de desaparición por mor do baleiro das aldeas que quedan sen habitantes."


Os condicionantes anteditos orixinaron unha tipoloxía construtiva caracterizada pola súa austeridade e sinxeleza. As casas agrúpanse en núcleos de fasquía compacta e pechada. As comunidades rurais preferían construír os poboados nos terreos menos aptos para o cultivo co obxectivo de ocupar o mínimo espazo produtivo. Trátase case sempre de núcleos con baixa densidade de poboación. En canto á disposición, preférense aqueles lugares resgardados dos ventos dominantes e, ao mesmo tempo, cunha axeitada exposición ao sol.


A casa da montaña é unha construción sobria, individualizada por un acceso exterior mediante unha escaleira de pedra e dotada en moitas ocasións de corredor. Para a construción emprégase xeralmente xisto, madeira da zona e lousa. Os muros de cachotería, elementos que soportan a estrutura, son grosos, de menos de 0,5 m de espesor. As paredes non son moi altas, non acostuman superar os dous metros. As ventás son escasas e están normalmente enmarcadas con madeira. A cuberta é case sempre a dúas augas a base de lousas grosas. Os beirís acadan unha grande importancia pola necesidade de lograr espazos protexidos.


A distribución interior é sinxela, dado o limitado número de dependencias que ten. A planta baixa dedícase ás cortes e ao almacén, onde vive o gando e se gardan os apeiros de labranza. No andar, ao que se accede pola escaleira e, segundo o grao de desenvolvemento económico, podemos atopar un ou varios compartimentos. O piso é de táboas de madeira. Na cociña disponse a lareira e, por riba desta, a caniceira ou canizo, onde se afuman algunhas partes do porco. No espazo situado baixo o tellado ou faio gárdanse diversos útiles que non se empregan habitualmente.


O corredor é o elemento que personaliza esta tipoloxía e normalmente vai ao longo da fachada principal. A súa funcionalidade é diversa, xa que ademais de servir de protección contra as inclemencias meteorolóxicas, é o lugar de acceso dende o exterior ao primeiro andar. Tamén se utiliza para secar diversos produtos agrícolas e incluso para colgar a roupa. Construtivamente consiste nunha estrutura de madeira que conforma un espazo horizontal, cunha anchura que oscila entre os 60 cms e o metro. O chan acostuma ser de táboas ou de lousas. Onde as condicións son especialmente duras, protéxese cunha varanda a base de grandes lousas de xisto. "

O mel e as castañas, abundan nesta terra. Os seus embutidos son espectaculares. Hai unha especie de sobrasada que leva, aceite, mel, pimenton, carne, cabazo e arroz  que é unha delicia para os sentidos. Vir a Outeiro é como teletransportarse no tempo.

 

 

Campodola

 

http://www.xoanarcodavella.com/2016/02/campodola-quiroga-lugo.html?m=0

La Comarca de Quiroga incluye los municipios de Folgoso de Caurel, Quiroga y Ribas de Sil, en la zona conocida como Ribeira Sacra. Estos dos últimos municipios, bañados por el río Sil junto con el de Folgoso, en las sierras de O Courel forman una próspera comarca agrícola, minera y vitivinícola en la que destacan sus vinos Denominación de Origen Ribeira Sacra. También cuenta con muchos puntos de interés turístico, sus sierras son un buen lugar para la práctica de deportes de montaña como parapente, senderismo.

Desde lugares clave como el Castro de Ares, el Alto de Aldriz o el de Augasmestas se puede contemplar el paisaje.

 

  

Parroquias de Quiroga:  Augas Mestas (Santiago), Bendilló (Santa María), Bendollo (Santa Baia), Bustelo de Fisteus (Santa Bárbara), Cereixido (Santa María), A Enciñeira (Santa Isabel), A Ermida (Santa María), Fisteus (San Mamede), O Hospital (San Salvador), Montefurado (San Miguel), Nocedo (San Lourenzo), Outeiro (Santa María), Pacios da Serra (San Salvador), Paradaseca (San Marcos), Quintá de Lor (Santa María), Quiroga (San Martiño), A Seara (Santa María Madanela),Sequeiros (Santa Mariña), Vilanuíde (Santo Antonio), Vilar de Lor (San Xosé), Vilarmel (San Lourenzo), Vilaster (Santa María)

Pacios da Serra antigua aldea perteneciente al ayuntamiento Quiroga, aunque en 1.835 era una de las 12 parroquias que formaban el ayuntamiento de O Courel Actualmente esta rodeada de un destrozado paisaje de canteras de pizarra, como la del Pía Páxaro aunque conserva algunos detalles de gran interés arquitectónico Feligresía perteneciente al arciprestazgo de Quiroga y delimitada por los términos parroquiales de Folgoso y Seara por el Norte; Hospital, Fisteus y Bustelo de Fisteus por el Sur; Outeiro y Seara por el Este y Vilamor y A Ermida por el Oeste. La población se halla agrupada en las entidades de Leixazós, Pacios da Serra y Penasrrubias El templo parroquial de San Salvador, reformado en época reciente, conserva vestigios de época medieval. Lugares de Pacios da Serra Leixazós, Pacios da Serra, Penarrubias

 

 

Quiroga es un municipio de la provincia de Lugo (Galicia, España). Limita al norte con Folgoso do Courel, al sur con la provincia de Orense, al este con La Rúa y al oeste con Ribas de Sil y Pobra de Brollón, estando situado en la zona conocida como Ribeira Sacra La gran variedad geográfica del término municipal de Quiroga, ofrece al visitante infinidad de posibilidades para contemplar los más variados paisajes, inmerso en un privilegiado marco natural. Al noroeste encontramos las más altas elevaciones, pertenecientes todas al paraje natural de la Sierra de O Courel, lugar de gran atractivo paisajístico. Al sur el visitante puede disfrutar de los amplios valles , bañados por los ríos: Lor, Quiroga, Soldón y el legendario Sil. Es de destacar un microclima especial de influencia mediterránea que caracteriza al valle, y otro de tipo atlántico en la sierra. Ya dentro de la Sierra do Courel (dentro del termino municipal de Quiroga) encontramos excepcionales parajes naturales, por los que discurren espectaculares rutas de senderismo, que nos llevan por antiguos caminos, atravesando montes y devesas, siguiendo el curso de cristalinos ríos con impresionantes cascadas. Las principales actividades económicas son la agricultura, destacando el cultivo de la vid Denominación de Origen Ribeira Sacra, la ganadería y la minería (cuenta con una cantera de pizarra). También se cultiva el olivo, algo bastante inusual por estas latitudes, haciéndose aceite de forma artesanal. Son cultivos importantes las huertas y las zonas de pastizal. Además hay dos importantes centrales hidroeléctricas. El sector servicios ocupa al mayor porcentaje de población activa del municipio. La ubicación del valle de Quiroga, lo hace apto para la práctica de deportes tales como el parapente, el senderismo o el rafting.

Tor

http://aldeasgallegas.com/tor/TOR.htm  Algo máis reportaxe de J.R. Casanova

DSCF0085
   

   

MOI PRONTO ALGO MAIS DE HISTORIA

ESCRITA E ORAL

   

 

Na comarca da terra de Lemos xa citou Plinio, Strabón Ptolomeo e Pomponio Mela aos seus habitantes Lemavos que tiveron como centro de capitalidad o Castro Dactonio establecido no alto do monte de San Vicente "castro vello".

Propia do idioma celta o nome de Lemavos significaba suelo fértil e húmido. Parece ser que os bós xinetes da zona formaron parte da cabaleria romana .

Pertencente Tor a terras de Lemos, terras dos Lemavos,  unha das casas máis famosas da hidalgueria galega situase neste lugar.

Torbeo, colle segundo a lenda o seu nome de TOR, xa que dende as propiedades dos Garza podíase ver Tor.

CONTINUARA......

Outara

http://aldeasgallegas.com/outara/outara.htm

 

"Óutara, Santa María"

Lugares: A Aira Vella, Biduedo, Bruñeira, O Couto, Óutara, Porvenza, O Pumar, A Rúa do Pozo. O topónimo de Ouctar aparece nun documento da catedral de Lugo do século XIII. Nos límites desta parroquia atopouse unha estatuilla romana. "

Situada  nos límites do  concello da Pobra do Brollón de camiño ao Incio, vindo por a carretera nacional que vai  a Lugo  e pasando por Piño, Pacios de Veiga e Canedo chégase a esta fermosa aldea chea de encanto e historia. 
 

A fertilidade das terras de Outara son recoñecidas entre  as xentes das parroquias colindantes.  Os seus precursores habitantes  castrexos  foron  veciños de ideas e   costumes durante décadas dos contemporáneos  poboadores dos castros de Freituxe, Canedo e Piño.

As huellas  romanas  non  se percatan en Outara pero unha ruta a pe diríxese  a Viduedo   onde si hai certezas da súa pasada presencia,  relacionada coa ruta do ferro. 

A  igrexa, capela de  san Francisco, do século XVII conta cun retablo renacentista. As paisaxes que a rodean  son dignas de admiración.

Os restos das antigas construccións no núcleo do pobo dan testemuña dun explendor e  dunha historia pasada importante.

Como noutros lugares da Galicia Rural, algúns emigrados voltaron e arranxaron a antiga casa familiar ou mercaron unha en semi- ruinas   para restaurar e pasar os derradeiros anos de vida na tranquilidade, liberdade e bó ambente deste tipo de  núcleo poboacional.

As festas celébranse na honra a virxe do Carme, antes o 16 de xullo e na actualidade o primeiro domingo de agosto.

 

San Salvador Hospital

 

 

 

 

En terras de Quiroga, no sitio de San Salvador de Hospital atópase un dos conxuntos arquitectónicos máis relevantes da zona sur lucense.

A chamada casa de Tor (Torre), cuio orixe remóntase ao seculo XVI. A casa da Encomenda ou casa da Condesa , a igrexa de san Salvador e a Capela de San Xoán unha xoia prerrománica do seculo X.

Centro de acollida e descanso dos peregrinos que  naquelas datas do ano 1275 escollian o camiño de inverno para achegarse a Santiago de Compostela, rexentado polos cabaleiros da orde Hospitalaria e Militar de San Xoán de Xerusalen, converténdose logo en encomenda.

A Igrexa de S. Salvador do Hospital conta con tres naves  comunicadas por arcos de medio punto, dispón dunha abside rectangular de estilo románico que consta de dous treitos que se abren ao exterior por dous pares de contrafortes. No pavimento hai varios sepulcros de cabaleiros, esta abside recibe o nome de capela de San Xoán dos Enterramentos ou da Comunión. Eiquí   atópase ademais un altar nomeado dos neofitos que se empregou como mesa por parte do tribunal que se encargaba de admitir e  nomear aos cabaleiros  membros da orde de S. Xoan.

A carón da igrexa atópase a casa de Carballedo do século XIX, con escudo e inscripción " Sen Deus todo e  vaidade"

Deseguido está a casa da Torre o de Tor, que contan foi fundada por un cabaleiro francés que veu loitar contra os  musulmáns. O que se pode apreciar hoxe é  un edificio do século XVIII con tres andares e dous escudos na fachada norte.

 

 Preto deiqui, pódese contemplar outra igrexia do segulo XVII, Santa Maria da Hermida,na que foi encontrado no seu altar no seculo XIX unha das pezas de arte paleocristiano mais importantes de Galicia. O Crismón de Quiroga.

http://aldeasgallegas.com/sshospital.htm

Hospital do Incio

NÚCLEOS RURAIS PATRIMONIO ARQUITECTÓNICO

A aldea de O Hospital, que se atopa próxima aos 700 metros de altitude, sitúase por encima do Val do Cabe e posiblemente sexa unha das aldeas máis singulares do Concello do Incio.

Un dos castros de maiores dimensións, con 55 metros de diametro castrexo romanizado atópase neste lugar ainda que non se ten feito ningún estudo concreto sobre él.

Pódense ver tamen no entorno un par de ouriceiras, que é unha singular construción que se pode atopar nos vellos soutos do Concello de O Incio, formada por un muro de pedra de forma circular que non está pechado completamente, podendo oscilar o seu  diámetro entre os 3 e os 5 metros.  Eran empregadas pola poboación do lugar para almacenar e, sobre todo, conservar as castañas que se recollían dos soutos nos que se atopaban.
Hoxe en día estas construcións atópanse en mal estado de conservación e cubertas pola maleza debido a que xa non se recolle gran parte da castaña dos soutos e existen novos electrodomésticos que facilitan a conservación dos alimentos.
Cando se recollía a castaña almacenábase, aínda cos ourizos, dentro destas construcións de pedra e tapábanse con silvas. Desta forma a castaña gardaba a humidade moito máis tempo e podíase consumir durante máis meses.

A estrutura do núcleo rural está definida polas edificacións que se sitúan ao pé da estrada LU-644, entre as que se atopan o Pazo dos Quiroga, a Casa Nobre dos Somoza e a Igrexa e Torre de Hospital, e outra parte do núcleo máis agrupada en torno a unha estreita pista con forte pendente onde se atopan as vivendas máis tradicionais. Sen dúbida o lugar destaca pola Igrexa Románica e o conxunto que forma coa Torre e o Pazo situado nun entorno de soutos e bosque autóctono, pero tamén polas construcións máis tradicionais, onde son frecuentes os saíntes aleiros, as balconadas de madeira e ata algún pasadizo aéreo.


 Está catalogada como Conxunto Etnográfico e Arquitectónico.
 

O nome da aldea procede da labor que se desenvolveu neste templo, vinculado a tratar e curar as enfermidades e danos dos veciños, camiñantes e peregrinos que por alí se achegaban.

 
Igrexa parroquial de Hospital Séculos XII - XIII.- Románico.

O templo parroquial é a mellor igrexa Románica do Concello de O Incio e das máis importantes que se poden atopar en Galicia, estando na actualidade en moi bo estado todo o entorno. Forma parte dun conxunto monumental construído pola Orde relixiosamilitar de San Juan de Xerusalén ou da Malta en torno ao último cuarto do século XII e a primeira década do XIII, confirmada pola existencia da cruz de Xerusalén realizada nun brasón do tímpano.

 
Conta a lenda que o demo a construíu nunha soa noite.
A súa construción obedeceu á necesidade de contar cun templo-fortaleza, que fora lugar sagrado e de oración, pero á súa vez puidera ser utilizado como fortaleza no caso dalgún ataque tanto xeneralizado como esporádico, xa que parece que a misión que desenvolvían neste lugar era de dar asistencia hospitalaria aos necesitados que pasaban.

Todo o conxunto está feito a base de pedra calcaria e mármore da zona, de aí que exista o dito de “que desde O Incio ata Roma outra igrexa de mármore non se atopará”, situándose nun entorno paisaxístico moi salientable combinando os pasteiros cun amplo bosque autóctono.

A nave é de planta rectangular, mide pola parte interior 18 m de longo e 7´70m de ancho. Pola estrutura que ten e a súa forma todo fai pensar que nunca chegou a estar totalmente concluída na súa forma orixinal.
A ábsida é bastante máis reducida que a nave, cun primeiro corpo recto e un segundo semihexagonal que está delimitado por tres semilenzos no que, en cada un, se abre un ventanal de amplo derrame interior.

 

 

A fronte está formada por unha gran portada protexida e decorada por dúas robustas pilastras, cun arco triunfal de medio punto dobrado composto por catro arquivoltas que se atopan separadas mediante escocias con pequenas rosetas decorativas. Está soportado por semi-columnas que rematan en motivos decorativos distintos, unha delas ten follas e outras figuras xeométricas.

 


Na parte superior existe un tímpano monolítico sobre o que se atopa o escudo coa Cruz de Malta coroada por unha coroa real pechada.
Tamén existe outro sinxelo escudo que forma parte dunha lápida funeraria da Casa dos Quiroga de Hospital que está labrado nunha peza de mármore do Incio.
 

TORRE DE HOSPITAL

O conxunto complétase con esta torre, que se atopa entre a Igrexa e a estrada, tendo unha función defensiva para os cabaleiros sanxoanistas. foi construída en época gótica segundo os restos que aínda se manteñen da construción orixinal. A Torre conta con porta de acceso de arco apuntado, unha ventá no lateral sur tamén de arco apuntado e outra no norte cunha pedra de armas nos arcos.
No interior da Igrexa de Hospital podemos atopar outros elementos de interese:

Sepulcro de Frei Alonso de Quiroga: sitúase no muro lateral norte da nave e conta cun marcado estilo gótico. A súa construción foi en mármore da comarca e nel encóntranse tres escudos, situándose a Cruz de Malta no central. Sobre os escudos existe unha inscrición en letra gótica e sobre a faixa da inscrición atópase o leito en que aparece representada a figura do Comendador, que descansa sobre almofadóns decorados con borlas. As dúas mans xúntanse para suxeitar o pomo da espada que se estende sobre a parte central da escultura. Á altura do peito, sobre a garrancha atópase esculpida a Cruz de Malta, e os pes descansan encima do lombo dun can lebreiro. Conta a lenda que se un día se levanta esta sepultura a Igrexa caerá encima de quen a mova.


Talla medieval da Virxe María co Neno: esta fermosa talla pertence a finais do século XIII, representando a Virxe co neno sentado sobre o xeonllo esquerdo. Todo o grupo escultórico é de madeira e mide uns 65 cm. A Virxe está en actitude de dar o peito ao neno, ten un amplo manto que cobre dende os ombros ata os xeonllos, e debaixo unha ampla túnica que chega ata os pés.

Unha lauda sepulcral que ata a restauración da igrexa estivo enterrada no adrocamposanto. Pola súa forma deixa entrever a figura dunha tapa a catro augas; e sobre elas, mediante dúas anchas franxas, debúxase unha cruz Latina. Trátase en todo caso dun resto prerrománico, cuxa cronoloxía resulta bastante incerta.


Talla de Cristo Crucificado protogótica, morto e cravado por catro cravos en vez de tres, o saial cóbrelle ata os xeonllos. Mide 1´70 m e posiblemente foi feita a finais do século XIII ou 1º terzo do XIV.
Representación da crucifixión de Cristo en relevo: está realizado en pedra e mide o bloque uns 61 cm de longo por 55 cm de ancho e 8 de grosor. É una interesantísima mostra do arte paleocristián, do que non existen demasiados antecedentes en Galicia. foi amplamente estudada polo sacerdote e arqueólogo D. Jaime Delgado Gómez, que a data, con certas reservas, en torno ao século VI.


Preto da igrexa atopáronse restos de fortificacións e enterramentos abertos en lousa que se catalogaron como romanos, segundo Amor Meilán.
No ano 1968 realizouse unha prospección na que se atoparon restos duns sarcófagos antropoides de mármore e no ano 1988 obsérvase un sarcófago de dobre estola de granito (roca inexistente na zona), descuberta a raíz das obras de restauración da igrexa.
Tamén se atopa fóra do recinto pechado do conxunto un magnífico exemplar de castiñeiro que está a carón da entrada á igrexa, merecendo a pena pararse a ver as súas dimensións. 

 Máis Datos

Maiormente estas terras e os seus vasalos estiveron baixo o dominio da xurisdicción de Samos quen logo de moitos anos perdeunas para pasar a ser propiedade  dos cabaleiros de san Xoan de Malta quenes administraron as encomendas de Quiroga e esta do Incio. Entre os cabaleiros destaca D. Rodrigo de Quiroga célebre por participares na batalla de Rodas hacioa o 1480 onde gañaran as tropas cristinanas contra o exercito musulmán acaudillado por Mahomet II. Outro dos persoaxes foi Fray Alonso de Quiroga quen foi ademais de comendador no Incio,  Tenedor da Encomenda de Portomarín, previa solicitude aos Reies Católicos, ademais de administrador noutra encomenda en Bande..

 

A carón da igrexa  atópase o panteón familiar dos Quiroga (siglo XV) onde podemos apreciar unha cadea chamade de asilo de perdón. Traída no año 1884 desde Lugo, din que esta cadea estivera na casa de Lugo, e noutro  tempo, perdoaba o delito do delincuente, si conseguía asirse a ela evitando os guardias.

  

 Ligazón versión primeira:

http://aldeasgallegas.com/Noincio/index.htm

 

 

Monteagudo

 

Datos extraídos  de varias fontes de acceso ao público

ENTORNO:

A capela atópase illada antes de entrar
na aldea de Monteagudo a man esquerda, rodeada de arboredo.

Sitúase preto do Pico de Santa Bárbara e do foxo do lobo, merecendo a pena o percorrido"

Cova de Monte Agudo:

É unha pequeniña e pouco coñecida cova que se atopa no Monte Agudo situado fronte ao encoro de Vilasouto. Na parte máis baixa da ladeira onde se atopa unha ampla depresión sitúase a entrada da cova. Sen dúbida merece a pena contemplar as panorámicas que atopamos desde este alto. Conta a lenda que esta cova chegaba ata o castro de Belesar, pois tirárase un can que foi saír ao rego que hai preto del.

Mais info http://www.concellooincio.es/

 

 

http://aldeasgallegas.com/monteagudo/index.htm

 

 

 

 

Montefurado

Txt. Este enderezo de correo está a ser protexido dos robots de correo lixo. Precisa activar o JavaScript para velo. 

La parroquia agrupa a los núcleos rurales de Albaredos, Anguieiros, Centeais, Covallos,Villaester, Ermidón, Ferreira, Hivedo, San Martiño de Albarelos y San Miguel de Montefurado. Su superficie es de de 37 km². Está situada a orillas del río Sil entre las dos mayores sierras de Galicia (Manzaneda y Caurel).

 La influencia del río hace que esta zona goce de un clima continental mediterráneo, con temperaturas bajas en inverno y muy calurosas en verano. Si hay que destacar algo de este pueblo es el túnel que da nombre al pueblo ('monte furado' en gallego significa 'monte horadado')conocido entre los lugareños como "Boca do Monte".]

Túnel romano de Boca do Monte en Montefurado, por el que atraviesa el río Sil] se construyó en el siglo II, en los tiempos del Emperador Trajano, para desviar el cauce del río, y poder extraer el oro que este arrastraba lavando el lodo de la antigua cuenca. Tiene unos 400 m. de largo por 19 de ancho y una altura media de 17 m. Una difícil obra de ingeniería para la época. Se dice que los romanos talaron el bosque de encinos que había en un pueblo cercano que todavía conserva el topónimo de Enciñeira para romper la roca a fuego. Estos romanos estaban acampados en un pueblo que se llama Sesmil, el nombre viene de la legion romana por lo de Seismil que era una agrupación de guerreros.

 El túnel de Montefurado está apenas a cien metros de la carretera nacional 120, hay un área de descanso que permite detenerse y ver el túnel

http://mipagina.euskaltel.es/aogando/montefurado.htm

A Fraga

http://aldeasgallegas.com/afraga.htm

Txt. y Fotos : Miguel del Canto

 

Reseña y breve referencia fotográfica

 

   

 Aldea: A Fraga

 Parroquia: Santa María de Caritel

 Concello: Ponte Caldelas (http://www.pontecaldelas.net )

 Provincia: Pontevedra

 

 

 Reseña

 

La aldea de A Fraga se encuentra a 5 km de la ciudad de Ponte Caldelas, en la carretera Ponte Caldelas-A Lama.

     Pertenece a la Parroquia de Santa María de Caritel que posee una población de 500 habitantes, de los cuales unos 30 residen permanentemente en A Fraga.

     La construcción de la carretera Ponte Caldelas-A Lama, que permitió un acceso más directo a esta última población dividió la aldea en dos partes, A Fraga de Abaixo, donde aún existen trazos del antiguo camino y A Fraga de Arriba.

 

En el fondo del valle corre el río Verdugo, donde en temporada, se pueden pescar truchas, siendo precisamente la Festa da Troita (último domingo del mes de mayo) uno de los eventos turísticos más relevantes del concello de Ponte Caldelas.

 

Os pazos da Fraga también son un sitio de interés turístico, ya que en el mes de Agosto se celebra en sus proximidades la Fiesta del río Verdugo (Festa das Animas) a la vera del peto que corona el sitio.

 

Otra fecha importante es la celebración de la fiesta de Nuestra Señora de la Concepción de Caritel, el último domingo de julio o el primero de agosto, fecha en la que una banda local de gaiteros recorre las aldeas de la parroquia ofreciendo su música a los vecinos.

 

  Referencia fotográfica

   

Foto 01: A Fraga de Abaixo vista desde A Fraga de Arriba

 

 

 

Foto 02: A Fraga de Abaixo vista desde la carretera Ponte Caldelas-A Lama donde se puede apreciar en el fondo, al otro lado del valle del Verdugo la aldea de Laxoso.

 

 

 

Foto 03: Vista desde al antiguo camino, en invierno.

 

 

 

Foto 04: Vista de otro tramo del antiguo camino en dirección a Ponte Caldelas.

 

 

 

Foto 05: Edificio de la casa que albergó hasta su cierre, la escuelita de A Fraga.

 

 

 

Foto 06: Vista de la cárcel de A Lama desde el antiguo camino, en otoño con sus maravillosos colores.

 

 

 

Foto 07: A Fraga de Arriba vista desde A Fraga de Abaixo.

 

 

 

Foto 08: Otra vista de A Fraga de Arriba.

 

 

 

Foto 09: Una de las casas vacías que hay en la aldea, triste testimonio de la despoblación del medio rural.

 

 

 

Foto 10: Restos de un antiguo molino en uno de los afluentes del Verdugo. Existen varios molinos en la zona, testimonio de un pasado de gran actividad.

 

 

 

Foto 11: Una vista del majestuoso Verdugo a su paso por A Fraga.

 

 

 

Foto 12: Peto de las Animas del río.

 

 

 

Foto 13: Un momento de la Fiesta del río.

 

 

 

Foto 14: Os pasos da Fraga. Antiguo paso obligado para llegar a la aldea del Portasouto.

 

 

 

Foto 15: Los gaiteiros compartiendo su arte con los vecinos en la celebración de la fiesta de Nuestra Señora de la Concepción .

 

 

 

Piñeiros

http://aldeasgallegas.com/Pineiros/index.htm

Pertencente á parroquia de Castroncelos.

Ao lado da casa do "Sarxento" , outrora casa de curas, hai un pino do pais, na parte alta do pobo.

En Piñeiros había fragua. Entre as casas ricas estaban os Armesto e o Facendas, desta última queda a capela con pinturas.

A horticultura é unha grande opción para a recuperación desta e outras aldeas.

Forgas

Fontes: Guia do Concello ano 2000, A Voz de Galicia e aportacións propias.

Forgas é unha pequena aldea  da  serra da Pobra do Brollón, de camiño á mesa dos Catro Cabaleiros;  nada máis  pasar o desvio do  San Vitoiro, o seguinte á esquerda.

A toponimia fai referencia ó mundo da forxa realacionado có protagonista da serra : o ferro.

A forxa e o local onde traballaban os ferreiros. Estaba as aforas da casa. Onde estaba a fornalla  soprábanse o aire cun barquín.

O ferro viña das ferrerías, despois de pasar polo mazo onde se estiraba.

As ferramentas da forxa eran : O martelo, serras, alacates e unha zafra ou xunca, fuelle, antracita...

As dúas partes nas que se divide a aldea son Forgas de Arriba e Forgas de abaixo. En Forgas de arriba non queda ninguén a vivir, algunhas vivendas teñen derrumbes importantes. as mostras de arquitectura tradicional  salpincan as dúas Forgas, casas, sequeiros, muiños e alvarizas.

Unha ponte de madeira en perigo de derrumbe permite cruzar o río en Forgas de arriba  para ver un muiño e unha cascada. A carón da ponte o que queda dun sequeiro.

 

 

 

 

Son poucos os veciños que viven eiquí na actualidade. Nos típicos fornos de leña seguen a facer o pan, de cando en vez,  nas súas terras  seguen a cultivar as hortas, nas alvarizas recoleitando mel e nos seus soutos a recoller ano tras ano as esperadas castañas, pero non na medida que o fixeran durante séculos.

 Na actualidade os sequeiros das castañas  e muiños desaproveitados. Perderon o uso que se lles daba antes.Tampouco se aprecian cultivos de cereais, que noutrora si se facía.

As rochas a carón do cauce do río son moi esbaradizas e hai que ir con precaución.

No albume de fotos pódense apreciar as antigas construcións  o muiño, as hortas.

BRINDOS DE FORGAS

Son cantares improvisados . Unha tradición destas terras. https://youtu.be/dY4pyDlmi6k

"A tradición musical da Pobra do Brollón  está recollida no  libro "Os últimos brindeiros de Forgas" . A obra, editada por Xosé Lois Foxo, director da Real Banda de Gaitas de Ourense, recolle o legado dos irmáns José e Álvaro Veloso Valcárcel, cantores populares da aldea de Forgas de Abaixo que mantiveron viva ata ese momento a vella e case desaparecida tradición dos brindos ou cantares improvisados, compartida coas terras veciñas do Courel, Quiroga, O Incio, O Cebreiro e o municipio leonés de Oencia.

Xosé Lois Foxo resaltou o carácter «absolutamente orixinal» dos brindos da montaña lucense, sinalado que este xénero ten unha estrturua musical propia que o diferencia claramente doutros cantares improvisados, como as coñecidas regueifas.

Foxo sinalou por outro lado que os irmáns Veloso son practicamente os últimos representantes deste xénero musical xunto con Antonio Río Montero, coñecido como Ribeira de Louzarela, cantor popular natural de Pedrafita do Cebreiro que colaborou hai anos nun disco do gaiteiro Carlos Núñez.

A tradición dos brindeiros non foi continuada por xente máis nova e os poucos intérpretes deste xénero que seguen vivos na actualidade son todos de idade xa moi avanzada. Só nos últimos anos foi posible recoller testemuños audiovisuais desta antiga modalidade que está a punto de extiguirse. «Grazas a estas persoas chegamos a tempo de recoller as últimas mostras dunha tradición moi importante que polo menos deste xeito poderán ser legadas ás xeracións futuras», apuntou Foxo a este respecto."

 MAIS SOBRE FORGAS

Apreciado pola cantidade de castiñeiros, tanto centenarios como novas plantacións 

Peruchela 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

/

 

  • Escrito por Peruchela
  • Categoría: Aldeas

Eixón

"Noutros tempos o camiño real pasaba por Eixón provinte de Cereixa e  logo continuaba por Piño"

Pertence como parroquia ao concello da Pobra do Brollón, LUGO

Conta con seis entidades de poboación: Alende, Barrio de Arriba, A Lama, A Nogueira, O Porto e A Vila

Festas

  • Festas de San Xurxo:  23 de abril.
  • Festas de San Bartolomé:  24 de agosto o domingo mais próximo

Veneira de Roques

VENEIRA DE ROQUES

Na Pobra do Brollón 

A Veneira, sita a uns 800 metros do nivel do mar, na actualidade está poboada por poucos veciños.

As minas de ferro que noutra época foron  o motivo  da súa orixe, como aldea neste século XXI , permanecen pechadas e son poucas as persoas que saben que atravesan  dun lado a outro o pobo.

Pertencentes a parroquía de Ferreiros onde enterran os seus mortos, teñen unha pequena capela na honra de María Madalena non de Sánta Bárbara esa e na capela de Monteagudo, onde se celebran misas en determinadas ocasións. O gando ovino e caprino son un dos medios de vida dos seus derradeiros habitantes.

"Na actualidade estánse a explotar minas de pedra con fósiles para revestimentos e pisos. A  empresa Cuarcitas de Aveneira e a encargada destes traballos."  Dende o 2016  a canteira está pechada.

OUTROS DATOS

As minas de Roque ou Roquis foron propiedade do Mosteiro de Samos dende mediados do século XVI.

Os frades bieitos interesáronse  pola industria do ferro debido a grande abundancia deste mineral na provincia de Lugo e explotaron diversas minas, entre as que a de Roque foi unha das máis importantes.

As ferrerías de Gundriz, Santalla de Louzara, construídas no século XVI, surtíanse especialmente da mina de Roques. No século XVIII traballábanse anualmente ata 1500 arrobas de ferro.

Segundo Arias Cuenllas as minas de Roquis no municipio da Pobra do Brollón e de Fomigueiros no de Samos. eran os criadeiros.

Na mina de Roquis traballaban 30 0breiros e abastecía a máis de doce ferrerías.O criadeiro de Roquis foi nomeado pola cantidade e calidade  de material que se extraía.

Esta é polo tanto unha ruta cargada de peso. A alquimia estivo presente nas ferrerías pertencentes os monxes.

A Veneira tiña aforada a señora condesa de Lemos pagando o seu respectivo continxente.

Había quince ou vinte ferreiros cocendo o ferro da Veneira.

Antes transportábase con bois en tempos cunha cuadrilla de mulas. Das ferrerías  saía un camiño a Eiriz, Pendella e Valdomir. Outro camiño apartaba na Lama, baixaba deica Casela e apartaba a dereita deica Lousadel e outra no mesmo río en Gundriz. Outro camiño saía de aquí  a Casela e Santalla de Lóuzara, onde había outra ferreria. Outro dende A Veneria a Ferrería de Incio. Outro dende a Veneira a Monteagudo e Viduedo onde había outra ferrería. Dende aqui levábano a Canedo e os da ferrería de Penacoba viñan buscalos . Outro camiño saía dende A Veneira pasaba por San Vitoiro por riba de Lebrón e pasaba As Balsas, un río de Recemunde a Salcedo  de alí a Bairán e de ahi baixaba a costa de Santiago, pasaban camiño de Santiago a Baxa do Lor.

LENDAS

    Contan que na pena do Socón hai ouro, tamén din  que  Roques da Veneira,  fundouse no século XVI, por os traballadores que viñeran a traballar nas minas dende Santiago. Sábese que ata eiquí tamén chegaron os mouros e tamén que os botaron.

O ENTROIDO DA VENEIRA

Os compadres e as comadres de palla típicos de toda esta zona de Galicia tamén o foron eiquí. O entroido era unha época do ano na que se comía ben. Durante o ano comíase caldo e patacas con cebola pero o chegares o día da festa a cousa era seria. Comíanse moitos pratos, sopa de cocido, arroz amarelo, estofado de ovella ou cabra con cachelos e cabrito, de postre arroz branco, roscas, flores, matecadas e cañas. O viño ían por el  a Piño    ou Vilachá e o augardente tampouco faltaba.

Fonte: Guia do Concello ano 2000

Artigo orixinal ; 

http://www.aldeasgallegas.com/Veneira/index.htm

 

San Xiao de Veiga

 

LUGARES DO SUR DE LUGO

SAN XIAO DE VEIGA

No concello da Pobra do Brollón atopamos á parroquia de San Xiao de Veiga  que xunto coa de Ferreiros son as únicas que contan con edificios de orixe románico.

A igrexa parroquial pertence á segunda metade do século XII, a excepción da sancristía que está adosada ao alzado sur da nave.  A súa teitume de madeira a dúas augas,  muros de mapostería de lousa, esquináis de granito e curberta de lousa.

 

 

 

 

"A porta principal está adornada cun arco abocinado de tres arquivoltas e arista con tímpano liso sobre mochetas sen decoración. Ten un arco triunfal de medio punto e arista viva con columnas nunha orde e capitéis decorados con motivos vexetáis. Tres treitos na cabeceira exterior cunha ventá na central, de medio punto, arquivolta en arista e columnas acodadas. Canecillos baixo o aleiro."

 

Esta parroquia no ano 2015  contaba con 29 habitantes agrupados nas entidades do Campo, Centeais, Cortiñas, Picais, A Ponte, Outeiro e Vales.

Quedan vestixios dos seu castro, un foxo e a muralla, na estrada de Cruz do Incio á  esquerda, no cruze de Piño.

FESTAS Na honra ó Corpus Cristi o na honra ao patrón San Xiao. Segundo a tradición o santo sae en procesión ata crúzalo río e a Santa misa celebráse ese día ao aire libre.

 

 

 

 

 

GRANXA ROBLES

Foi propiedade de Gil Robles  e D. Antonio Robles (antiguo Comisario de Abastecemento e Transportes), que era  curmán, vendeuna ao Estado no ano 1949 formando parte do servicio de mellora do gando vacún e prados do Plan Agrícola Galego. Foron introducidas outras razas como a South Devon. No ano 1952 realizouse a primeira importación dun macho e dúas femias dando bós resultados.

 

 

 

MUIÑOS

Din que foi en Veiga onde  apareceu o Muiño de Man.

Tres dos muiños do río Cabe ao ser paso por esta localidade están recollidos no ano 1255 cando foron vendidos ó abade de Oseira, un deles suponse que foi o de  D. Mendo do que falan os documentos medieváis da granxa Císter de Vales.

"Por aquí pasa o Picarrexo afluente do río Cabe, o lexendario río Chalibe no que os romanos temperaron as súas armas."

 

 

 

 

 

Enlace a Mapa de Google

Enlace catastro Marques da Ensenada onde puedes ampliar información. Realiza a pesquisa.

Bibliografía : Guía do Concello da Pobra do Brollón ano 2000.  Estudo cultural da asociación grupo local de desenvolvemento Río Lor

Webgrafía : Wikipedia

Outras aportacións: Dámaso López García

Fotos aéreas de JosÉ López, monitor de parapente

Documentación, Fotografía e Informática por Rocío Rguez

 

Val do Mao

http://aldeasgallegas.com/Val_do_Mau.htm

 

LOS DATOS fueron trasmitidos por la tradición oral local, y dicen que SAN EUFRASIO uno de los siete predicadores que acompañaron a SANTIAGO Apóstol por ESPAÑA, a dar a conocer la palabra de DIOS, se haya enterrado en la Iglesia de SANTA MARIA DEL MAO, cerca del MONASTERIO DE SAMOS. En el siglo XIV los historiadores fundamentan que este sepulcro era centro de peregrinación para muchos fieles y en la segunda mitad del XVI era visitado por peregrinos que venían no sólo de Galicia sino de toda la península.

 

TRADICIONES LOCALES ACERCA DE TRASLACIÓN DEL CUERPO DE SAN EUFRASIO AL VALLE DEL MAO

Bibliografía: Pedro López Rubín Editorial La Voz de la Verdad, LUGO 1955

FRAGMENTOS  DEL LIBRO

LOS DATOS no se nos han transmitido por un grueso cable de documentos y libros, que muchas veces las borrascas de los tiempos pueden fundir y hacer desaparecer. ¡ Qué preciosa documentación acerca de este santuario , tanto tiempo bajo jurisdicción del Real Monasterio de Samos, no se habrá perdido para siempre entre las llamas del pavoroso incendio, que el día 8 de septiembre del año 1538 redujo a cenizas casi todo el MONASTERIO. Historia del Real Monasterio por el P. Plácido Arias

 

Biduedo-Viduedo

 

Biduedo en galego e Viduedo en castelán.

Un lugar pertencente a unha das parroquias do concello da Pobra do Brollón.

A historia de este lugar, os seus paisaxes, o río, as penas, as colmeas, ás arbores, eses poucos castiñeiros centenarios que aínda quedan, as choias, as minas, os romanos, as lendas.

 

"Óutara, Santa María de

45 habitantes. Lugares: A Aira Vella, Biduedo, Bruñeira, O Couto, Óutara, Porvenza, O Pumar, A Rúa do Pozo. O topónimo de Ouctar aparece nun documento da catedral de Lugo do século XIII. Nos límites desta parroquia atopouse unha estatuilla romana. "

Mais info https://gl.wikipedia.org/wiki/Cova_das_Choias

http://www.galiciamaxica.eu/Sitios/LUGO/brollon/choias.html

mais fotos http://www.panoramio.com/user/1525241/tags/Biduedo

 

 

 

Próximos relatos

- O Primeiro Bico á labrega

- Berros de pracer nas rochas

Moi pronto a lenda do rico de Biduedo

  • Escrito por Peruchela
  • Categoría: Aldeas

Pacios de Veiga

http://www.aldeasgallegas.com/Pacios/index.html

Igrexa de  Santa Eufemia do ano  1710. Posee unha estatua de pedra de Santa Eufemia de 80 kilos de peso.

O mosteiro de Madalena de Sarria, tivo nesta aldea unha granxa e un convento da orden dos Coengos Regulares de San Agustín, frailes que se adicaban a producir viño.

Unha aldea na que os muiños abundaban gracias a que o río Cabe atravesa as súas terras.

 

 

Videos orquesta Panorama ano 2011

 

Santalla de Rei

Enlace a versión anterior    Enlace a fotos anteriores - Proximamente máis fotos

Non fai tanto  nas aldeas vivía moita  xente, en cada casa había entre cinco e nove irmáns que axudaban e desenvolvian a súa vida únicamente nestas parroquias, eiqui tiñan escola e as festas eran as dos redores, xa que o desprazamento nese entón era máis dificultoso.

Acudían a vender o que producían nas súas leiras a pé ou  nunha besta, ou con bois ou vacas rubias galegas, en bicicleta ou autocar ás feiras e vilas cercanas.

Todos se coñecían,  e coñecían o nome da casa a que pertencian ainda que fora de oídas.

As labouras do campo eran continuadas e inacabables, por iso moita xente marchara ao alén dos mares, facia trinta anos, a finais do 1800 e principios do 1900, e ainda que a praga de tuberculose foi forte e matou a moitos, esa xeración dos anos coarenta era un gran nímero.

Pero esta é a historia da festa da Santa Lucía, onde cada 26 de setembro, todos sabian que habia unha xuntanza neste lugar onde se ia a xantar, cear e bailar ata as catro da mañan..

Todos levaban de comer, todos bailaban, as gaitas non deixaban de soar en toda a xornada...

Pois daquel entón a Santalla  viñan dos seguintes lugares : Ribas Pequenas "seica eran moi bromistas" e tamén viñan  da Parte, de Probeiros, de Valverde, Cereixa, Fornelas, Pacios, Veiga, Eixón, Piño, Canedo, Outara, Laiosa, Guntin, Freituxe, Mosteiro, Saa.. partidas de mozos, de cada sitio trinta ou cuarenta, chegaban en burros que deixaban atados nos redores de silbas que rodeaban o lugar.

Nun carretón con dous cabalos e os seus catro fillos acostumaba a vir "O SILBA" , viaxante ben coñecido que vendía roscas e café os asistentes. Durante moito tempo acudiu as romerias de Pacios o San Froilan,de Ribas Pequenas os Remedios, de Camporrio a Parte O San Mateo....

Daquela e antes ainda non habia nin radio, non se coñecian as noticias, si habia guerra mundial ou non, eiqui non chegara ningunha información, na escola non o ensinaban eiqui souberon de guerras por implicación, tanto na civil española como na guerra en Africa do 21 que quedaran milleiros de galegos destes lares.

 

Texto Peruchela 17/09/2014 Fe de erratas. Revisado 31/05/2016

 

Santalla de Rei,
Feligresía que non figura na Guía Diocesana e que se encontra delimitada
polos termos parroquiales de Veiga  o Norte; Ferreiros e Castrosante
o Sur; e Pino e Eixón polo Oeste. No año 1991 contaba con 60 habitantes agrupados nas entidades de Reguengo e Ribeira, sendo a densidade media por entidad, para el mismo año, de 42'8 hab./Km2.

Fonte: Diputación de Lugo  

Figura nos documentos antigos como Santalla de mouro queimado, ou Santalla do rei queimado que din os do lugar. Igrexa do século XVII, de dúas naves agochase entre as casas da aldea. Retablo de 1697. Festas celébrase a Santa Lucía o penúltimo domingo de agosto.

Festas:

Celebrábase a festa o 26 de setembro, había unha gran romaría onde ían a comer os veciños das aldeas do redor en familia. Era tamén costume a actuación duns titeres e actores teatrais chamados OS BARRIGAVERDES. Decidiron cambiala de fecha porque sempre lles chovía, a finais dos anos 70, para o penúltimo fin de semana de agosto, e dende aquela non volveu haber máis merendas. O pouco de cambiala de sitio O Pardo, que é un popular veciño desta parroquia, dixo que si lles chovía tiraba cá santa o río, e pasou que ese ano queimouse todo o redor do campo e quedaron sen luz e como os xeradores aínda non fixeran a súa presencia na zona quedaron sen festa, ese ano. A continuación houbo uns anos seguidos que tiveron grandes actuación musicais, tales como Karina ou Ana Kiro. Foron unhas das festas máis grandes da contorna.

Fonte do texto: Guía do Concello Pobra do Brollon, 2000

Cabe destacar que Santalla de Rei recibe as augas do río Cabe. O muiño do Folla, foi o primeiro suministrador de corriente eléctrica para o pobo e os do redor... continuará.

 

{product 1|name|description|pricedis3|pricetax1}

 

 

Valverde

 Valverde, San Pedro de Parroquia perteneciente al arciprestazgo de Monforte. Limita al Norte con Ribas Pequenas; al Sur con A Parte y Ribasaltas; al Este con A Parte y al Oeste con Chao de Fabeiro. 

Entidades de Agüela, Cedrón, Escouredo y Valverde, con una densidad media de 22´6 hab/km2.

El templo parroquial formó parte del monasterio de Valverde del que no quedan más vestigios.--------

Fuente : Web del ayuntamiento de Monforte de Lemos

_____________________________________________________

 

Sábese que en San Pedro de Valverde había un mosteiro Cluniacense

Saber máis https://es.wikipedia.org/wiki/Orden_de_Cluny

 

_________________________________________________________

 

Fai mais ou menos mil anos que Valverde vivía no seu máximo esplendor..

Daquela nomeábano como mosteiro "Valleviridis"

Entre os abades e priores en Valverde  aparecen xa no ano 884 D. Pedro Yañez sucedéndose  ata o ano 1461 no que se uniu ao mosteiro de San Vicente do Pino.

Fonte: Historiador Germán Vázquez, historia de Monforte y su tierra de Lemos

 

Igrexa moi monumental para a época.

A cabeceira da igrexa da xusto ao ceminterio como  nas construccións desa orde Cluniacense

 

Fotos : Peruchela e colaboracións.

 

Castroncán

http://aldeasgallegas.com/Castroncan/castroncan.htm

Castroncán (Campo antigo da feira e castro prerromano).  PDF de INTERESE

Samos sería un lugar onde os veciños dos castros da Roda do Castro, do Castro da Margarida, os do Castroncán, os do Castro de Loureiro,  celebraban a asemblea máis importante do ano; o Samanos -o Samaín, os actuais; Defuntos ou Magosto- a festa do fin do ano, a festa do fin da vida, a festa dos mortos.

Sen dúbida unha das feiras máis importantes do sur da provincia de Lugo foi durante moitas décadas. Hoxe  unha aldea case deserta onde os restos do que foi  pódese ver nas imaxes,   na memoria e na tradición oral unha gran caixa de lendas e contos que tiveron lugar neste fermosisimo lugar sito na estrada que vai  dende o Incio á Samos, preto de Formigueiros.                                                                                      

                                                                                                                  BASCULA DA FEIRA DE CASTRONCAN  

 antigas casetas do pulpo en Castroncan antigas casetas do campo da Feira de CastronCan

 CASTRO DE FORMIGUEIROS Horreo en Castroncan

 castroncan (4) Nena orixinal de CastronCan 

 IGREXA PARROQUIAL DE CASTRONCAN Ceminterio Parroquial de CASTRONCAN

 

 

 

San Martiño de Miñortos

 

 

SAN MARTIÑO DE MIÑORTOS

Txt y Fotos: Este enderezo de correo está a ser protexido dos robots de correo lixo. Precisa activar o JavaScript para velo.

 

San Martiño de Miñortos, o Miñortos a secas, como le llaman todos los lugareños, es una bonita aldea situada frente a la ría de Noia.

Tiene aproximadamente 500 habitantes (cifra que se incrementa en época estival por los veraneantes que la visitan) y pertenece al ayuntamiento de Porto do Son, en la provincia de la Coruña.

La aldea se encuentra dividida en dos zonas por la carretera que recorre toda la costa de Noia hasta Ribeira, de forma que parte de la población se encuentra a un lado, en la zona que linda con el mar y, el resto, se encuentra hacia el interior, llegando hasta la ladera del monte San Lois. Mar y montaña, este pequeño enclave lo tiene todo.

La parroquia de Miñortos se divide en diferentes lugares, lo que vendrían a ser lo que llamamos barrios en una gran ciudad. Amoreira, Boiro, Bouzas, Coto, Fieiro, Fontenla, Gafa, Linteiros y Souto son sus nombres.

En Miñortos no hay tiendas, ni farmacia, ni panadería, ni tan siquiera un bar. Por lo que es básicamente necesario disponer de un medio de transporte propio si se reside en este lugar, pues hay que desplazarse para adquirir prácticamente todo. Eso sí furgonetas ofreciendo pan y pescado vienen diariamente avisando de su presencia a los vecinos, por lo que hay gente, sobre todo mayor, que entre estos servicios que se ofrecen y lo que recolectan en sus leiras, (= tierras de cultivo) pueden pasar perfectamente semanas sin tener que acudir a Noia o Portosin, las localidades más próximas donde encontramos ya tiendas varias y hasta grandes superficies del tipo Eroski o Mercadona.

Los habitantes de Miñortos viven de la pesca, de la construcción y de la fábrica de madera que se encuentra en la propia aldea y que da trabajo a familias enteras. Y aunque cada vez queda menos gente joven, pues el trabajo escasea y la mayoría buscan mejor suerte en grandes ciudades (Madrid, Zaragoza, Bilbao) a lo que todo el mundo se apunta siempre es a una buena fiesta.

Casi cualquier pretexto es bueno para organizar una fiesta en Miñortos: fiesta de la filloa, fiesta de las castañas o magosto, fiesta de la tortilla, fiesta de la Ermita de las Pardiñas, fiesta de las alfombras florales, fiestas de San Martiño donde cada uno aporta algo hecho en casa y siempre que se puede, se traen orquestas que amenizan y animan a echarse unos bailes. Por lo que se puede decir que la gente de esta aldea, no sólo es trabajadora, sino que también sabe divertirse.

En Miñortos, como en todas las aldeas de la zona del Barbanza (nombre de la sierra y península en la que se ubica) se habla gallego y con las particularidades del seseo y la geada. Gran parte de los vecinos siguen cultivando sus pequeñas tiritas de terreno para consumo propio y a es posible ver a señoras cargando grandes pesos en cestos en la cabeza o lavando en la fuente pública, como era costumbre hasta hace no mucho en la mayoría de las aldeas gallegas.

 

Una bonita iglesia, sobre todo por las noches, siempre iluminada, y un hermoso cruceiro de piedra conforman la plaza principal y centro de la aldea, en donde siempre tienen lugar tanto las celebraciones de tipo religioso, como las más profanas. Las campanas siguen comunicando mensajes a los vecinos, cuando llaman a misa, cuando alguien ha fallecido o tiene lugar un entierro o funeral, cuando hay algún incendio cercano ó el repique tiene su encanto, hay que reconocerlo, pero ¿es necesario que tenga lugar durante más de media hora todos los domingos a las nueve de la mañana?

Aún así tras haber viajado por todo el mundo debido a mi profesión, azafata de vuelos, puedo afirmar y afirmo, que todavía no he encontrado un lugar en el que me encuentre mejor que en esta pequeña -gran aldea, que invito a todo el mundo a visitar, MIÑORTOS

 

 

http://aldeasgallegas.com/minortos.htm

 

Pontes de Gatin

 

 

 PONTES DE GATÍN

BECERREA
                                                              LUGO

 

Becerreá es el umbral de para recorrer una de las zonas más agraciadas por la naturaleza: los Ancares.

 


     Es el punto de partida para acceder a la Sierra de Ancares pero cuenta tambien con sus propios espacios naturales entre los que destacan las orillas del río Navia con varios cotos de pesca; los puentes de Becerreá y Gatín y la ruta de las aldeas de Cruzul, Morcelle y Agüeira.

 

 
 

     La emigración se empleó a fondo en Becerreá durante los años sesenta y setenta. Pero fueron esos mismos emigrantes los que tiempo después hicieron crecer el municipio hasta lo que es ahora. Volvieron ya jubilados y construyeron sus casas donde estaban sus recuerdos.
 
 
 


     Desde hace cientos de años, Becerreá es lugar de paso obligado entre Galicia y la Meseta. Su ubicación la convirtió en un punto estratégico, codiciado por diferentes pueblos. 
 
 

 
     Se cuenta que fue la tribu galaica de los zoelas la que estrenó estas tierras. Tras ellos llegarían los romanos y la vía que unía Braga con Astorga. Desde entonces y hasta ahora, por Becerreá no ha dejado de pasar gente.
 
 

 

     Frente a las modernas obras de ingeniería, en Becerreá se mantienen en pie pasos centenarios. El puente románico de Gatín es uno de los más emblemáticos. Y también el que inspira mayor cantidad de leyendas.
 
 


     Nuestro recorrido histórico continúa en el puente de Cruzul, construido en tiempos de Carlos III.
 
 


     La arquitectura religiosa cuenta también con espléndidos ejemplares. En el siglo doce unos monjes del Bierzo fundaron el monasterio de Santa María de Penamaior. En las laderas de la Serra do Pixo aún podemos visitar la iglesia.
 

 

     Románico es también el pequeño templo de San Cosme de Ouselle, construido en mampostería menuda de piedra caliza.
 
 


     Aún hoy, cada catorce de septiembre, congrega un gran número de fieles. El monasterio, también llamado O Santo, lleva en pie desde el siglo trece.
 
 


     Pero, sin duda, lo que más llama la atención de Becerreá es su ubicación. Sus vistas impresionantes de unos Ancares teñidos de blanco resplandeciente. Que se suman a una inmensa paleta llena de colores.
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

http://www.xoanarcodavella.com/2012/10/pontes-de-gatin.html?spref=fb

 

PROXECTO TERRA - MAPAS

PROXECTO TERRA